gselaci.wordpress.com

Bazat legjitimuese të klasës politike

In Shteti dhe pushteti on 6 March, 2013 at 14:14

Gëzim Selaci

Na duhet të gjejmë baza të tjera për të legjitimuar klasat politike. Cilado qofshin ato, për të garantuar se politikanët do të udhëheqin me drejtësi, nevojitet kompetencë e etikë profesionale edhe sistem funksional i llogaridhënies, se këto nuk zëvendësohen as me pretendime për të kaluarën heroike në luftë a paqe, as me merita për pavarësimin e vendit, as me premtime për të ardhmen euro-atlantike të vendit.

Kohë më parë, kryeministri i Kosovës pati bërë të ditur “tri ëndrrat e tij” për publikun. Ato kishin të bënin me largimin e Serbisë nga Kosova, pavarësimin e vendit dhe integrimin në Nato e Bashkimin Europian. Këto tre ëndrra të kryeministrit mishërojnë tre bazat themelore mbi të cilat janë legjitimuar klasat politike në Kosovë. Ato nënvizojnë kredencialet nga e kaluara (pjesëmarrja në luftën çlirimtare), nga e tashmja (pavarësimi i vendit) dhe nga e ardhmja (orientimi pro-integrimit europian). Me fjalë të tjera, nëse ke marrë pjesë në luftë (ose së paku ke sukses t’i bindësh të tjerët që ke pasë një rol të rëndësishëm në luftë), nëse ke kontribuar në pavarësimin e vendit nga Serbia (ose pretendon se ke merita për pavarësinë) dhe, së fundi, nëse politika (në nivel programi ose vetëm si retorikë) është në drejtim të integrimit të vendit në BE, atëherë ke shanse të shtuara për t’u pranuar si politikan legjitim në Kosovë (qoftë nga qytetarët e vendit, qoftë nga përkrahja e jashtme).

Klasa politike e Kosovës së pasluftës është pranuar nga publiku për aq sa i plotëson këto standarde. Mirëpo, që të tri këto tipa të bazave legjitimuese janë të manipulueshme dhe, në të vërtetë, mashtrime nga më të ndryshmet janë përdorë për të fituar këto kredenciale pa të drejtë.

Kredenciale nga e kaluara mund të fitosh nëse ke në dorë ke aparatin propagandistik në shoqëri, duke përdorë mediat, madje institucionet kulturore, arsimore e akademike për këtë. E kaluara manipulohet duke krijuar një narrativ të thjeshtëzuar të luftës; mite e legjenda për “partitë e dala nga lufta” si dhe “partitë e vijës së Rugovës” krijohen njëanshëm pa u përfshirë publiku i gjerë. Më pas, përmes makinerisë propaganduese personalitetet shiten si “heronj të luftës” e “trashëgues besnikë të filozofisë rugoviste”. Pastaj, mbi këtë bazë caktohen dhe arrihen postet publike, që nga nëpunës të rangut më të ulët në institucione publike e deri te postet më me përgjegjësi në shtet.

Mirëpo, pavarësisht meritave nga e kaluara, të falsifikuara apo reale, ato nuk mjaftojnë për të pretenduar poste me përgjegjësi publike e politike. Heroizmi e sakrifikimi i dikujt në të kaluarën apo afërsia me ndonjë personalitet me merita nuk është garanci, e as që mjafton, për të besuar se ai/ajo do të udhëheqë mirë.

Për sa i përket kredencialeve nga e tashmja, ato kanë të bëjnë me pavarësinë e vendit. Ata që kanë pasur fatin të jenë në strukturat vendimmarrëse shtetërore kanë fituar kredenciale të të qenit meritorë për pavarësinë. (Për hir të së vërtetës, duhet theksuar se fati i vendit tonë në masë të madhe varet nga aktorë ndërkombëtarë, të cilët – siç po shihet – kanë pasur ndikimin vendimtar për sa i përket kohës së shpalljes së pavarësisë, formës dhe përmbajtjes së saj.) Fundja, pavarësia nuk duhet të jetë qëllim në vete, por mjet për t’ia kthyer sovranitetin popullit, ndërsa udhëheqësit politikë t’i bëjë përgjegjës ndaj qytetarëve të vendit. Politikanët shpeshherë, për të mbuluar dështimin dhe të pahijshmet e tyre, na përkujtojnë arritjen e “aspiratës shekullore a shumëshekullore” për pavarësimin e Kosovës. Kjo bëhet përmes propagandës zyrtare që na paraqitet në ekrane televizive, nëpër ceremoni e kremtime të arritjeve e të përvjetorëve, si dhe nëpër përkujtimore të heronjve legjendarë të luftës e të paqes.

Përveç kësaj, klasa politike mëton të legjitimohet edhe me premtime për integrim në strukturat euro-atlantike. (Me përjashtim të forcave të pakta politike që të ardhmen e shohin në “bashkimin kombëtar” si aspiratë më e ngutshme dhe më e rëndësishme se sa integrimi ne Bashkimin Europian.) Një shtet, që nuk është tamam shtet, duhet integruar në një bashkësi (që nuk është tamam bashkësi) shtetesh sovrane. Një shtet që akoma nuk ka as ushtri duhet anëtarësuar në aleancën më të fortë ushtarake të kohës. Perspektiva e integrimit të Kosovës në BE dhe Nato duket të jetë një ndërmarrje e ndërlikuar, por gjithsesi përdoret për të legjitimuar një klasë politike që premton ecje drejt Europës e Natos.

Pavarësisht krizës nëpër të cilën po kalon Europa dhe qëndrimit të ftohur të disa shteteve anëtare të Bashkimit Europian ndaj shtetit të Kosovës, duket se integrimi në BE është ende një ide atraktive për shumicën e popullsisë në Kosovë. Aspirata për integrim në BE mund të jetë një motor për përmirësimin e aspekteve të legjislacionit e për funksionim të gjyqësorit për një shtet jo të vetëmjaftueshëm siç është Kosova. Mirëpo, kjo aspiratë është tregues i varfërisë institucionale për aq sa motivi kryesor i ndërtimit të shtetit të së drejtës dhe demokracisë mbetet integrimi në një grup shtetesh fati i të cilit, përndryshe, është i paqartë.  Sido që të jetë, “integrimi në BE” në gojët e politikanëve më shumë është retorikë sesa program bindës e përpjekje e vërtetë në atë drejtim.

Për të përfunduar, këto tri baza të legjitimimit kanë të bëjnë me pranimin e klasës politike nga ana e qytetarëve dhe (ç’është më me rëndësi në shtetin e mbikëqyrur ndërkombëtarisht) aktorëve ndërkombëtarë në Kosovë. Me fjalë të tjera, me atë që më lart iu referova me “legjitimim” dua të them besim popullor në legjitimitetin e një udhëheqjeje politike dhe pranim nga aktorët ndërkombëtarë, pavarësisht mënyrës se si arrihet pushteti politik dhe si veprohet pasi të jetë arritur ai. Po duket që në kushtet shoqërore dhe në kulturën tonë politike e kaluara heroike, meritat për pavarësimin e vendit nga Serbia, bashkë me premtimin për integrim në BE dhe Nato, përbën një pushtet simbolik që pi ujë në një popullatë e cila lirinë e ka kërkuar në krijimin e një shteti për vete, por e dëshpëruar në këtë shtet, shpëtimin e gjen në Bashkimin Europian.

Megjithatë, po del se këto baza legjitimuese, që mbështeten në kredenciale (reale apo të rreme) nga e kaluara, e tashmja dhe e ardhmja, nuk kanë qenë të mjaftueshme për të sjellë në pushtet klasë politike që do të ndërtonte një shtet për qytetarë dhe në të mirë të qytetarëve. Këto baza legjitimuese mbesin problematike për aq sa në pushtet sjellin politikanë që jo domosdo janë të aftë apo të interesuar të kryejnë detyrat për të cilat mbajnë përgjegjësi. Na duhet të gjejmë baza të tjera për të legjitimuar klasat politike. Cilado qofshin ato, për të garantuar se politikanët do të udhëheqin me drejtësi, nevojitet kompetencë e etikë profesionale dhe sistem funksional i llogaridhënies, se këto nuk zëvendësohen as me pretendime për të kaluarën heroike në luftë a paqe, as me merita për pavarësimin e vendit, as me premtime për të ardhmen euro-atlantike të vendit.

Botuar në Zëri më 7 mars 2013.

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: