gselaci.wordpress.com

Partitë ideologjike në Kosovë, përse mungojnë?

In Politikë on 15 July, 2012 at 14:53

Gëzim Selaci

Partitë politike në Kosovë nuk udhëhiqen nga programe ideologjike. Kjo ndodh ngase sistemi dhe kultura politike në vend nuk nxisin profilizimin e partive mbi bazë të ideologjive që do të garantonin përfaqësim e interesave dhe kërkesave të qytetarëve në strukturat e pushtetit shtetëror, sidomos në ligjvënie. Kështu, në vend se një “luftë” simbolike për të marrë pushtetin e për të zbatuar programet ideologjike përkatëse, politika bëhet mejdan i luftës reale ndërmjet partive që bazohen në përkatësi etnike, rajonale e në karizëm personal të udhëheqësve për pushtet me qëllim të pasurimit të udhëheqësve partiakë.

Politika është garë për pushtet në të cilën partitë shtyhen për të marrë votat e qytetarëve dhe janë përherë në betejë mes veti duke qenë se janë kundërshtarë në atë që përfaqësojnë. Shikuar nga një pikëvështrim tjetër, ai i qytetarëve, e njëjta dukuri mund të kuptohet si përpjekje e popullit (demos-it) për t’u bërë subjekt politik që vendos për fatin e vet. Me fjalë të tjera, politika është përpjekje për të bërë që të të dëgjohet zëri si pjesëmarrës legjitim dhe garë për pushtet me qëllim të marrjes së vendimeve të caktuara të cilat bëhen të obligueshme për të gjithë (ligj).

E kuptueshme që në këtë garë në shtetin e Kosovës, ne kosovarët nuk jemi vetëm (nëse mund të thuhet se jemi në garë). Aty janë strukturat e pushtetit ndërkombëtar të cilët i kanë bërë vetë edhe rregullat e lojës politike. Ky pushtet nuk ka nevojë për vota të qytetarëve, prandaj është jodemokratik. Këto struktura të pushtetit ndërkombëtar në Kosovë (Unmiku e Euleksi) përbëhen nga njerëz në poste të pushtetshme, por që nuk janë aty në saje të fitores në një garë për votën popullore. Ky lloj i udhëheqjes pa mandat popullor quhet teknokraci, domethënë sundim i specialistëve që kanë plane e vizione politike, por pa mandat demokratik, ndërsa strukturat që themelohen për të mundësuar realizimin e këtyre planeve quhen misione.

Mandati i këtyre misioneve është të ndalojnë vrasje dhe përzënieve të popullatave, të mbrojnë të drejtat e njeriut si dhe të jetësojnë planin për Kosovën, si krijimi i institucioneve vetëqeverisëse (pardoksalisht) demokratike dhe forcimi i sundimi të ligjit. Natyrshëm, qasja teknokratike e këtyre misioneve nuk lejon garën e lirë të partive për pushtet që do të përfaqësonin kërkesat e qytetarëve dhe t’i bëjnë ligje ato. Me fjalë të tjera, Euleksi nuk mund ta durojë procesin politik demokratik në vend, ngase vlerëson se ai dëmton (apo mund të dëmtojë) planet e jashtme për Kosovën.

Po, përse misionet ndërkombëtare kanë këtë frikë prej demokracisë dhe si e rrënon demokracia atë që është arritur dhe atë që synohet të arrihet në Kosovë? Nuk do mend se një fobi e tillë buron prej një kuptimi të gabuar të natyrës së konfliktit në Kosovë dhe ish-Jugosllavi, që sipas do publicistëve e akademikëve të ngutur në Perëndim, luftërat ishin rezultat i antagonizmave e urrejtjeve ndër-etike që shpërthyen në kushte të demokracisë. Misionet ndërkombëtare në Kosovë nuk shohin shoqëri, as popull, as punëtorë e sipërmarrës, as fshatarë e qytetarë, por vetëm komunitete të ndyshme etnike e fetare: shqiptarë, serbë, romë, turqë… të cilët po u lanë të pafrenuar të ushtronjë demokracinë, do të përfundojnë përsëri duke u vrarë mes veti.

Kështu, administrata ndërkombëtare nuk gjen rrugëdalje tjetër veç të legalizojë ndarjet etnike duke ndërtuar institucione që do të operonin mbi vlera të bazuara në përkatësi ekskluzive etnike. Këtë ajo e bëri përmes politikave si decentralizimi mbi bazën e përkatësisë etnike të njësive të reja administrative (komunave), përmes rezervimit të ulëseve në Kuvend dhe poste në qeveri për parti politike që janë regjistruar si “parti të minoriteteve”, e kështu me radhë. Kjo ka kulmuar me krijimin e dy komunave nga qyteti i vetëm i Mitrovicës dhe kjo mund të mos jetë fjala e fundit e përpjekjeve të çuditshme për të zgjidhur “problemin e veriut” të vendit.

Ky lloj i trajtimit të njerëzve dhe politikbërja në përputhje me trajtimin e shoqërisë si vetëm komunitete etnike çimenton ndarjet ndërmjet etnive në vend dhe stimulon formimin e grupeve (forcave) elektorale të bazuara në përkatësi etnike. Në një kontekst politik ku të mbrosh e të përkrahësh interesa etnikë të sjell më shumë vota dhe të mundëson shfrytëzimin e të drejtave të rezervuara, nuk ka se si të formohen identitete të bazuara në vlera ideologjike e të qytetarisë.

Madje politika në Kosovë nuk ka funksionuar asnjëherë mbi bazë të betejave e pozicionimeve ideologjike. Afër gjysmë shekulli të regjimit komunist, i përcjellë nga një dekadë e regjimit të Millosheviqit sipas stilit të aparteidit, e më së voni hegjemonia neo-liberale e administrimit teknokratik i misioneve ndërkombëtare, nuk kanë qenë mjedise me kushte të volitshme për krijimin e partive politike me identitete të dallueshme ideologjike. Në komunizëm kishte një parti dhe një ideologji zyrtare. Gjatë regjimit të Millosheviqit ato që quheshin parti politike identifikoheshin në bazë të përkatësisë ekskluzive etnike, ndërsa lufta bëhej për dominim, përkatësisht mbijetesë të grupeve etnike, dhe pragmatizmi politik nuk linte nevojë për ideologji politike. Gjatë Unmikut, administrimi i shoqërisë së përçarë e të dalë prej luftës ishte “shkencë” postulatet e së cilës duheshin zbatuar pa dyshim dhe as që bëhej fjalë për alternativa të ideologjive politike. Për pasojë, nuk kishte nevojë për artikulime ideologjike që do të ishin alternativa të administrimit ndërkombëtar. Ato që u regjistruan e u quajtën subjekte e parti politike synonin poste për të ngopur lakmitë materiale e fodullëkun e personave, klaneve e bandave të të gjitha llojeve.

Politika nuk lejohet as në sistemin e pavarësisë së mbikëqyrur. Në të vërtetë, gara dhe konflikti politik për çështje të debatueshme shprehet si garë për poste ekzekutive të politikave të caktuara nga struktura të pushtetit teknokratik real. Opsionet politike reduktohen në zbatimin e planeve të jashtme për Kosovën. Në këtë mënyrë, mungesa e një hapësire politike, ku njerëzit do të mund të shprehnin interesat politikë e t’i negocionin ato, pamundëson politikën (që sipas përkufizimit nënkupton rivalitet e kundërshti pikëpamjesh e interesash). Pikërisht për këtë, qytetarët në Kosovë nuk arrijnë assesi të krijojnë identitete të tjera kolektive, përveç atyre etnike e rajonale dhe kështu pamundësohet edhe krijimi i partive politike me ideologji të dallueshme.

Botuar në Zëri më 16 korrik 2012

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: