gselaci.wordpress.com

Kthimi i “Tre gjermanëve të trashë”?

In Uncategorized on 16 March, 2018 at 12:05
Seriali ikonik “Tre gjermanët e trashë” (KTV, 2004-7) ka qenë emision humoristik novator, satirë e guximshme për të pushtetshmit të jashtëm e të brendshëm, establishmentin mediokër të kohës, çoroditë e budallakitë tona dhe paaftësinë e arrogancën e të jashtëmve.
E mirëpres kthimin e serialit, me kusht që nuk degjeneron kryekëput në shërbim të marketingut dhe vardisjes pas pushtetit, por kthehet siç ka qenë në kohën kur emisionet bëheshin për publikun.
Në atë kohë, kapitalizmi hala nuk kishte depërtu thellë në logjikën e prodhimit medial si sot kur emisionet kishe-humoristike bëhen për marketing, reklamat futen në emision dhe s’di njeri se çka është reklamë e çka shou televiziv.
Dhe, për ma keq, në ato emisione futen edhe politikanë për të zgjatë shoun e tyre televiziv edhe mas lajmeve, intervistave e debateve të mbrëmjes.
Sot satira televizive asht zavendësu me bythëlëpirje të të pushtetshmëve dhe establishmentit. Edhe atë, faqja e zezë!, publikisht, në emisione kishe-humoristike në televizione kombëtare e publike.
Advertisements

Mbi librat “punë e madhe” dhe librat “ua!”

In Uncategorized on 11 March, 2018 at 17:47

Ka shkrime e libra që janë të shkruar aq mirë, sa që nji behane s’un ua gjen. Saktë, pedant, ngat përosunisë. Autori, duke qenë tepër i kujdesshëm për të prodhu një tekst pa të meta, shkruan vetëm gjëra të sakta dhe të tilla që e di se lexuesi pajtohet me to, ose së paku nuk i kundërshton ato. Lexuesi natyrisht, i lexon këta për arsye të ndryshme, por reagimi më i zakonshëm është “punë e madhe”.

Këta janë, natyrisht, libra pa zarar, por të kotë, njikohësisht. Pa zarar, sepse nuk janë të shkruar me qëllim për të mbyllur mendimin a sforcuar dogmën. Të kotë në një kuptim specifik: jo të padobishëm në kuptimin se nuk shërbejë për diçka (si përmbledhje dhe sistemim i informaciont dhe dijes, etj.), por në kuptimin se nuk shtyejnë kufinjtë mendimit, imagjinatës e as thellojnë njohjen. 

Shkrime të vlefshme, jo të kota pra, janë ato në të cilët mundesh me gjetë behane; në faqet e të cilit mundesh me vnu gishtin nëpër rreshta dhe me thanë: kjo është gabim, ktë nuk e kuptoj, atë nuk e pranoj, këtu ia ka huqë, aty e ka tepru, kjo s’mund të argumentohet, kështu nuk mund të thuhet, çka dreqin po don me thonë këtu autori, ose thjesht me thanë: ua!, hmm!, çkaa! joo!..

Eh, bash këta libra që na habisin, intrigojnë, provokojnë, përparojnë mendimin. Natyrisht, mund të jenë libra me zarar, nëse synojnë ta imponojnë një dogmë tjetër, ama to kotë jo se jo.

Libri i mirë asnjëherë nuk e pretendon të jetë lexim lehtë i pranuar dhe në përputhje të plotë me mendimin e lexuesit, por kërkon një lexues të edukuar i cili nuk e pret këtë prej një libri, dhe, duke lënë hapësira e vend për mospajtime, fton lexuesin që librin t’ia nënshtrojë shqyrtimit.

(Ka edhe lloje të tjera: si për shembull, të kotë – sipas kuptimit të lartëshënuar – dhe me zarar, sepse janë shkruar, të besohet në to; lexuesi i merr si rezultate absolute, finale a universale të dijes dhe kështu veç e forcon dogmën – këta duhet ja me i diegë, ja (nëse u duket tepër inkuizitore a homeiniane) me i ruajtë veç si artefakte e objekte studimi larg duarve t’publikut; pastaj libra që gjynah për drunjtë që janë pre për ta e për raftet që i mbajnë, e me radhë. Por, tjetër gjë është kjo.)

Fjala e ndalueme me p…

In Uncategorized on 20 February, 2018 at 22:00

A e keni pa qysh do shqiptarë sot tuten me e përdorë atë fjalën me “p..” “Popull”, pra. Asht bo si fjalë e ndalume. E pistë, si me thanë. Që nga politikanë e intelektualë që preferojnë me thanë “qytetarë” (që tregon njërin kah të raportit të banorëve të një vendi me pushtetin politik, dmth se “qytetar” tregon një person si subjekt i një ligji, me të drejta e obligime), e deri te përkthyesit që kur ambasadori amerikan, ta zëmë, thotë “the people of kosova”, e përkthejnë “njerëzit e kosovës” (p.sh. si tek “njerëzit e kosovës meritojnë liberalizimin e vizave”, demek “jo bimët”, po, shih ti, “njerëzit”!).

Pse? Sepse, “popull” ju asocon me diçka të padëshirueshme: a s’janë thirë regjimet totalitare e diktaturat në të cilat kanë jetu shqiptarët bash n’emën të pushtetit të popullit?! Kështu, nji fjalë aq e bukur që shenjon nji ide aq përparimtare si fjala “popull”, si rrjedhojë, asht bo fjalë e ndalueme.

SOT, “pushteti popullor” asht zëvendësu me shprehjen: “demokraci”. Në fakt, kjo ka ndodhë qysh prej të nantëdhetave kur kena dashtë me u shkëputë nga regjimi i vjetër i “pushtetit popullor”. Atëbotë, kur në demostrata me dy gishta përpjetë në formë “V”-je kemi brohoritë “demokraci!”, kemi nënkuptu çlirim kombëtar, a fitore mbi pushtimin serb. Sot, saherë që e dëgjojmë “demokracinë” në televizor etj., ajo, ironikisht, shoqërohet me politikanë, zyrtarë të BE-së, e ambasadorë që na thonë se po angazhohen me t’madhe dhe pa pra për demokraci (dhe rend e ligj, meqë ra fajala) në këtë vend.

Sidoqoftë, “demokraci” me e përkthy në gjuhën tonë i bjen, hiq ma pak a ma shumë se “pushtet i popullit”. Se prej “pushtetit” dhe “popullit” s’ki kah ikë: populli ose ushtron pushtet ose ushtrohet pushteti mbi të.

Veç, të shpresojna që fjala “demokraci” të mos e ketë të njëjtin fat si të “pushtetit të popullit”; që një ditë të na bohet fjalë e ndalueme dhe e pistë, përdorimi i së cillës ka me na kujtu pushtetin e diktatorëve n’emën të demosit.